دوره 19، شماره 2 - ( 6-1405 )
جلد 19 شماره 2 صفحات 258-239 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Fadaei H, Abdollahzadeh G, Abedi Sarvestani A, Mahboobi M R. Exploring waste separation behavior and disposal alternatives among rural households (case of Mashhad county, Khorasan Razavi province). Iran J Health Environ. 2026; 19 (2) :239-258
URL: http://ijhe.tums.ac.ir/article-1-7172-fa.html
URL: http://ijhe.tums.ac.ir/article-1-7172-fa.html
فدایی حمید، عبداله‌زاده غلامحسین، عابدی سروستانی احمد، محبوبی محمدرضا. بررسی رفتار تفکیک پسماند و گزینه‌های دفع آن در بین خانوارهای روستایی (مورد مطالعه: شهرستان مشهد، استان خراسان رضوی). سلامت و محیط زیست. 1405; 19 (2) :239-258
1- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران ،abdollahzade1@gmail.com
2- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران ،
چکیده: (519 مشاهده)
زمینه و هدف: مدیریت پسماند در نواحی روستایی به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت جامعه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل تعیین‌کننده رفتار تفکیک پسماند از مبدأ و گزینه‌های دفع پسماند در بین ساکنان نواحی روستایی شهرستان مشهد، استان خراسان رضوی انجام شد.
روش بررسی: یک پیمایش پرسشنامه‌ای در بین نمونه‌ای شامل 387 نفر از سرپرستان خانوارهای روستایی شهرستان مشهد که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند، انجام شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای در نرم‌افزار SPSS26 تحلیل شدند.
یافته‌ها: تحلیل عاملی انگیزه‌ها شش عامل (اقتصادی، محیط‌زیستی، اجتماعی-فرهنگی، آموزشی، نهادی و دینی-اخلاقی) را شناسایی کرد که 66/37 درصد واریانس را تبیین می‌کنند. موانع تفکیک نیز در شش عامل (زیرساختی-اجرایی، اقتصادی، آگاهی-آموزشی، فرهنگی-رفتاری، اجتماعی-نهادی و بهداشتی) با تبیین 74/04 درصد واریانس طبقه‌بندی شدند. نتایج رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای نشان داد که مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های مثبت برای انتخاب روش‌های مدیریت پسماند عبارتند از: انگیزه‌های محیط‌زیستی برای «تفکیک و فروش» (3/914=OR)، انگیزه‌های آموزشی برای «تفکیک و رهاسازی» (1/979=OR) و انگیزه‌های اقتصادی برای «استفاده مجدد» (3/762=OR). در مقابل، موانع فرهنگی-رفتاری (0/197=OR تا 0/368=OR) و موانع بهداشتی (0/198=OR تا 0/321=OR) به‌عنوان قوی‌ترین موانع عمومی در برابر اتخاذ هر سه روش مدیریت پسماند نسبت به عدم تفکیک شناسایی شدند.
نتیجه‌گیری: موفقیت طرح‌های تفکیک پسماند در مناطق روستایی نیازمند رویکردی تلفیقی است که ضمن تقویت انگیزه‌های محیط‌زیستی و اقتصادی، بر رفع موانع فرهنگی-رفتاری و بهداشتی تمرکز کند. برنامه‌های آموزشی باید با هدف تغییر عادات و کاهش نگرانی‌های بهداشتی طراحی شوند.
روش بررسی: یک پیمایش پرسشنامه‌ای در بین نمونه‌ای شامل 387 نفر از سرپرستان خانوارهای روستایی شهرستان مشهد که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند، انجام شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای در نرم‌افزار SPSS26 تحلیل شدند.
یافته‌ها: تحلیل عاملی انگیزه‌ها شش عامل (اقتصادی، محیط‌زیستی، اجتماعی-فرهنگی، آموزشی، نهادی و دینی-اخلاقی) را شناسایی کرد که 66/37 درصد واریانس را تبیین می‌کنند. موانع تفکیک نیز در شش عامل (زیرساختی-اجرایی، اقتصادی، آگاهی-آموزشی، فرهنگی-رفتاری، اجتماعی-نهادی و بهداشتی) با تبیین 74/04 درصد واریانس طبقه‌بندی شدند. نتایج رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای نشان داد که مهم‌ترین پیش‌بینی‌کننده‌های مثبت برای انتخاب روش‌های مدیریت پسماند عبارتند از: انگیزه‌های محیط‌زیستی برای «تفکیک و فروش» (3/914=OR)، انگیزه‌های آموزشی برای «تفکیک و رهاسازی» (1/979=OR) و انگیزه‌های اقتصادی برای «استفاده مجدد» (3/762=OR). در مقابل، موانع فرهنگی-رفتاری (0/197=OR تا 0/368=OR) و موانع بهداشتی (0/198=OR تا 0/321=OR) به‌عنوان قوی‌ترین موانع عمومی در برابر اتخاذ هر سه روش مدیریت پسماند نسبت به عدم تفکیک شناسایی شدند.
نتیجه‌گیری: موفقیت طرح‌های تفکیک پسماند در مناطق روستایی نیازمند رویکردی تلفیقی است که ضمن تقویت انگیزه‌های محیط‌زیستی و اقتصادی، بر رفع موانع فرهنگی-رفتاری و بهداشتی تمرکز کند. برنامه‌های آموزشی باید با هدف تغییر عادات و کاهش نگرانی‌های بهداشتی طراحی شوند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
