باقری فاطمه، رضائی مهری. منشأیابی کانونهای آلودگی گردوغبار ذرات معلق کمتراز 2/5 میکرون در شهر مشهد با استفاده از مدل HYSPLIT و DREAM8b. سلامت و محیط زیست. 1400; 14 (1) :129-146
URL: http://ijhe.tums.ac.ir/article-1-6535-fa.html
1- گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد، مشهد، ایران ، f_bagheri1988@yahoo.com
2- سازمان حفاظت محیط زیست ایران، اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، مشهد، ایران
چکیده: (1210 مشاهده)
زمینه و هدف: هدف از این تحقیق منشأیابی کانونهای گردوغبار ذرات معلق کمتراز 2/5 میکرون (PM2.5)در شهر مشهد در یک بازه طولانیمدت (طی سالهای 1393-1398) براساس روزهای ناسالم است .همچنین تغییرات پارامترهای هواشناسی و ارتباط آنها با رخداد طوفانهای گردوغبار نیز بررسی گردیده است.
روش بررسی: جهت منشأیابی کانونهای آلودگی غبار در هوای شهر مشهد، ابتدا اطلاعات مربوط به روزهای ناسالم شهر مشهد در یک بازه 5 ساله از سایت مرکز پایش آلایندههای مشهد دریافت و سپس از مدل HYSPLIT برای منشأیابی کانونهای آلودگی هوا ناشی از ذرات معلق استفاده گردید. برای راستی آزمایی نتایج؛ خروجیهای بهدست آمده از این مدل، با مدل 8b DREAM نیز مقایسه شد.
یافتهها: با بررسی پارامترهای هواشناسی و ارتباط آن با خروجیهای گرفته شده از مدلHYSPLIT و DREAM 8b حداکثر سرعت باد و رطوبت نسبی مربوط به فصل پاییز بهدست آمد. در روزهای مورد مطالعه (19 روز) هیچ بارندگی صورت نگرفته و بیشترین دما مربوط به فصل تابستان بود که بیانگر ارتباط مابین رخداد روزهای آلوده ناشی از ذرات معلق کمتر از 2/5 میکرون؛ سرعت باد و رطوبت نسبی در فصل پاییز است. نتایج دو مدل مورد استفاده نشان داد، پهنه جنوبی و شمال شرقی شهر مشهد بیشترین منشأ ذرات غبار طی روزهای مورد مطالعه را به خود اختصاص دادهاند.
نتیجهگیری: علیرغم اینکه در مقالات پیش از این منشأ غبار در شهر مشهد را بیرون از مرزهای جغرافیایی استان اعلام نمودهاند، بررسی بلند مدت در ارتفاع کم (زیر m10) نشان داد که کانونهای محلی ایجاد غبار سهم اساسی در آلودگی هوای شهر مشهد در شرایط ناپایدار جوی دارند. استفاده نامناسب از زمینهای کشاورزی و تغییرات شدید کاربری غالبا در پهنه شمال و اجرای پروژههای عمرانی ازجمله کمربند جنوبی شهر مشهد نقش اساسی در افزایش ذرات PM2.5 در هوای تنفسی شهر مشهد دارد که این یافته اهمیت تصمیمگیری جهت اجرای پروژههای تثبیت خاک و... در سطح محلی را تأکید مینماید.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
هوا دریافت: 1400/2/25 | پذیرش: 1400/8/8 | انتشار: 1400/8/24