Iranian Journal of Health and Environment

fa مروری نظام‌مند بر میزان آلودگی سم آفلاتوکسین M1 در انواع شیرهای عرضه شده در ایران Systematic review of the level of aflatoxin M1 contamination in various types of milk supplied in Iran عمومى General مرور ساختاریافته Systematic Review <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: آفلاتوکسین‌ها در انواع مختلف مواد غذایی و خوراک دام یافت می‌شوند. آلودگی مواد غذایی با سم آفلاتوکسین امروزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. مطالعه حاضر با هدف تعیین شیوع آفلاتوکسین M1 در انواع شیرهای عرضه شده در ایران با یک مطالعه مروری نظام‌مند انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه مروری، پایگاه‌های داده ملی و بین‌المللی از SID، MagIran، Embase، ScienceDirect، Scopus، PubMed و Web of Science (ISI) بدون محدودیت زمانی تا دسامبر 2025 استخراج شدند. مجموع مقاله های جستجو شده 2250 عدد بودند که در این پژوهش 90 مقاله مورد استناد قرار گرفت و شامل 11632 نمونه شیر بود. یافته ها: نتایج نشان داد میانگین غلظت آفلاتوکسین M1 در انواع شیرهای عرضه شده در ایران (ng/L) 68/47 بود که پایین تر از حد مجاز استاندارد ایران (ng/L 100) بود؛ اما فراتر از استاندارد اتحادیه اروپا (ng/L 50) است. یافته‌های این مطالعه نشان داد که 17/78 درصد (16 از 90 مقاله)، در مقایسه با مقادیر تعیین شده توسط استاندارد ایران و 22/32 درصد (29 از 90 مقاله) در مقایسه با استاندارد تعیین شده توسط اتحادیه اروپا فراتر رفته‌اند؛ بنابراین در 59/9درصد مطالعات میزان آلودگی به آفلاتوکسین M1 پایین تر از استاندارد اروپا بود؛ که استانداردهای سختگیرانه وضع شده توسط مراجع ذیربط، دلیل اصلی پایین بودن سم آفلاتوکسین در شیرهای عرضه شده در ایران است. نتیجه گیری: با توجه به میانگین غلظت آفلاتوکسین M1 در شیرهای عرضه شده در ایران، خطر قابل توجهی برای مصرف کنندگان ندارد، اما پایش و غربالگری خوراک دامداری ها به کاهش هرچه بیشتر آفلاتوکسین M1 در شیر کمک می کند.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Objective: Aflatoxins are found in various types of food and animal feed. Food contamination with aflatoxin is of particular importance today. The present study aimed to determine the prevalence of aflatoxin M1 in various types of milk supplied in Iran through a systematic review. Materils and Methods: In this review, national and international databases including SID, MagIran, Embase, ScienceDirect, Scopus, PubMed, and Web of Science (ISI) were extracted without time limit until December 2025. The total number of articles searched was 2250, of which 90 were cited in this study and included 11,632 milk samples. Results: The results showed that the average concentration of aflatoxin M1 in all types of milk supplied in Iran was 68.47 ng/L, which was lower than the permissible limit of the Iranian standard (100 ng/L); but it exceeded the European Union standard (50 ng/L). The findings of this study showed that 17.78% (16 out of 90 articles) exceeded the values determined by the Iranian standard, and 22.32% (29 out of 90 articles) exceeded the standards determined by the European Union. Therefore, in 59.9% of the studies, the level of contamination with aflatoxin M1 was lower than the European standard. The strict standards set by the relevant authorities are the main reason for the low aflatoxin content in milk supplied in Iran. Conclusion: Considering the average concentration of aflatoxin M1 in fermented milk in Iran, it does not pose a significant risk to consumers; however, monitoring and screening of livestock feed would help further reduce aflatoxin M1 in milk.  </div> آفلاتوکسین M1, ایمنی غذایی, شیر, ایران Aflatoxin M1, Food safety, Milk, Iran 153 172 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2743-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Amin Heidarzadi محمد امین حیدرزادی Heidarzadi1373@gmail.com Yes Department of Food Hygiene, Faculty of Veterinary Medicine, Shahrekord University, Shahrekord, Iran گروه بهداشت مواد غذایی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران