Iranian Journal of Health and Environment

fa بررسی مشخصه های موج های گرما و شاخص های دمایی در شهر کربلا طی سال‌های 2009 الی 2024 Analysis of heatwave characteristics and temperature indices in Karbala city during the years 2009 to 2024 هوا Air پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: شهر کربلا به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مقاصد زیارتی جهان که سالانه میلیون‌ها زائر را پذیراست، در معرض خطرات ناشی از گرما و امواج گرمای شدید قرار دارد. بررسی روندهای دمایی و ویژگی‌های امواج گرما در این شهر برای پیش‌بینی ریسک‌های اقلیمی و حفاظت از سلامت زائران و ساکنان اهمیت بالایی دارد. این مطالعه با هدف تحلیل روند میانگین، حداقل و حداکثر دما و ارزیابی فراوانی، مدت ‌زمان و شدت امواج گرما در دوره 2009 الی 2024 انجام شد. روش بررسی: در این مطالعه، داده‌های روزانه دمای حداقل، حداکثر و متوسط از پایگاه GSOD استخراج شد. برای شناسایی دقیق امواج گرما، از شاخص عامل گرمای اضافی (EHF) که شرایط اقلیمی مرجع و سازگاری جمعیت را در نظر می‌گیرد، استفاده شد. شاخص‌های مختلف امواج گرما از نظر تعداد، مدت زمان و شدت آنها برای توصیف رفتار امواج گرما محاسبه گردید. روند تغییرات دما و شاخص‌ها با استفاده از رگرسیون خطی مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که طی دوره مطالعه، میانگین، حداقل و حداکثر دمای سالانه در کربلا روندی افزایشی داشته‌اند. فعالیت امواج گرما نیز به طور قابل توجهی تشدید شده است؛ به‌طوری که تعداد روزهای تحت تأثیر موج گرما از کمتر از ۲۰ روز در سال‌های اولیه به بیش از ۴۰ روز در برخی سال‌ها رسیده است. طولانی‌ترین موج گرما تا ۳۱ روز ادامه داشته و شاخص‌های شدت و دامنه امواج گرما نیز روند افزایشی نشان دادند. این الگوها بیانگر افزایش فشار حرارتی و مطابق با روند گرمایش منطقه خاورمیانه هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که شهر کربلا طی سال‌های 2009 تا 2024 با افزایش محسوس دما و تشدید تعداد، شدت و مدت امواج گرما روبه‌رو بوده است. افزایش هم‌زمان دماهای حداقل و حداکثر و وقوع امواج گرمای طولانی، ریسک‌های قابل‌توجهی برای سلامت عمومی به‌ویژه در دوران تجمعات انبوه انسانی ایجاد می‌کند. تقویت سامانه‌های هشدار زودهنگام، توسعه زیرساخت‌های خنک‌کننده، گسترش فضاهای سبز و ارتقای آگاهی عمومی از اقدامات ضروری برای کاهش مخاطرات گرما و افزایش تاب‌آوری شهر در برابر پیامدهای تغییر اقلیم است.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Objective: Karbala, as one of the world’s largest religious destinations hosting millions of pilgrims annually, is highly vulnerable to extreme heat events. Understanding temperature dynamics and heat-wave characteristics is essential for anticipating climatic risks and protecting public health during mass gatherings. This study aimed to analyze long-term trends in average, minimum, and maximum temperatures and to assess the frequency, duration, and intensity of heat waves in Karbala from 2009 to 2024. Materials and Methods: Daily meteorological data—including maximum, minimum, and mean temperatures—were obtained from the GSOD database. Heat-wave events were identified using the Excess Heat Factor (EHF) index, which incorporates both climatic baselines and population acclimatization. Five indicators (HWN, HWF, HWD, HWM, HWA) were calculated to characterize heat-wave behavior. Linear regression was applied to evaluate temporal trends in temperature and heat-wave metrics. Results: The findings revealed significant increases in annual mean, minimum, and maximum temperatures over the study period. Heat-wave activity intensified, with the number of events and total heat-wave days rising from fewer than 20 days in early years to more than 40 days in several recent years. The longest heat wave extended up to 31 days, and both the intensity and magnitude of heat waves showed an upward trend. These patterns indicate substantial escalation in heat stress conditions consistent with regional warming in the Middle East. Conclusion: Karbala has experienced clear and concerning increases in temperature and heat-wave severity between 2009 and 2024. The intensification of heat-wave frequency, duration, and intensity underscores growing climatic risks—particularly for pilgrims and vulnerable populations during mass gatherings. Strengthening early warning systems, improving cooling infrastructure, increasing green spaces, and implementing heat-health preparedness measures are essential for enhancing resilience and reducing heat-related health impacts in this climate-sensitive city.  </div> تغییر اقلیم, گرمایش جهانی, امواج گرما, میانگین دما, حداقل دما Climate change, Global warming, Heat waves, Average temperature, Minimum temperature 71 86 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2818-2&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Gharaee معصومه قرائی fchaparineia@gmail.com No Department of Health in Emergencies and Disasters, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran AND Climate Change and Health Research Center (CCHRC), Institute for Environmental Research (IER), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه سلامت در حوادث و بلایا، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و مرکز تحقیقات تغییر اقلیم و سلامت، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Fatemeh Chaparinia فاطمه چاپاری نیا s.gharaee68@gmail.com No Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Mostafa Hadei مصطفی هادئی mostafa.hadei@gmail.com Yes Climate Change and Health Research Center (CCHRC), Institute for Environmental Research (IER), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran AND Department of Environmental Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات تغییر اقلیم و سلامت، پژوهشکده محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران و گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران