fa ارزیابی کیفیت آب رودخانه گرگان رود بر پایه شاخص‌‌های کیفی آب‌های سطحی در محدوده شهر گنبد کاووس آب WATER پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> افزایش فاضلاب تصفیه نشده و توسعه ناپایدار کشاورزی در حریم رودخانه‌ها موجب کاهش کیفیت آب‌های سطحی شده است. هدف از این مطالعه بررسی تعیین کیفیت آب با شاخص‌های کیفی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">NSFWQI</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">IRWQI_SC</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و شاخص آلودگی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Liou</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> و مقایسه آنها با استانداردهای جهانی و پهنه بنـدی مـسیر رودخانـه گرگان‌رود بـا اسـتفاده از نرم افزار</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> GIS </span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">است.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> در این مطالعه 5 ایستگاه نمونه‌برداری براساس معیارهای استاندارد شامل نوع کاربری اراضی، دسترسی و پراکندگی در امتداد رودخانه انتخاب گردید. 12 پارامتر کیفی آب شامل اکسیژن محلول، کلیفرم مدفوعی، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">pH</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، اکسیژن خواهی شیمیایی، درجه حرارت، فسفات آلی، نیترات، آمونیوم، کدورت، کل مواد جامد محلول و هدایت الکتریکی در طول رودخانه به مدت یک سال از خرداد ماه 1397 تا اردیبهشت 1398 با استفاده از روش استاندارد در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها: </span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">مقدار فسفات و کدورت از ایستگاه 2 به سمت پایین‌ دست رودخانه افزایش یافته که به علت وجود زه آب‌های کشاورزی و فاضلاب شهری است. اختلاف معنی‌داری در مقادیر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BOD</span></span><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">، کلیفرم مدفوعی و نیترات با مقادیر استاندارد وجود دارد. نتایج شاخص‌های کیفیت آب بیانگر تاثیرات بسیار زیاد خروجی فاضلاب‌های شهری و زباله‌های انسانی در حریم رودخانه است. بالاترین وضعیت کیفی مربوط به ایستگاه 1 (75، کیفیت خوب) که دسترسی کمتری برای توسعه فعالیت‌های انسانی وجود داشت، بود. براساس انطباق نتایج شاخص‌ها با واقعیت زمینی، نتایج شاخص کیفی آب‌های سطحی ایران به‌دلیل بهره‌گیری از متغیر‌های کیفی بیشتر و تطابق کامل‌تر، عملکرد بهتری نشان داد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">:</span></span></strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> وجود فاضلاب‌های شهری و زه‌آب‌های کشاورزی در محدوده شهر گنبدکاووس مهمترین دلایل کاهش کیفیت آب (طبقه کیفی بد) است. در این راستا، توجه به مدیریت جامع منابع آبی و ارزیابی اثرات محیط زیستی باید مورد توجه باشد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective</strong>: Increased untreated wastewater and unsustainable development of agriculture has deteriorated water quality of rivers. The aim of this study was to determine the quality of water in Gorganrud River basin using NSFWQI IRWQISC and Liou Pollution Index and compare them with the global standards. To do this, GIS software<span dir="RTL">.was used</span><br> <strong>Materials and Methods:</strong> In this study, 5 sampling stations were selected based on standard criteria including land use type, accessibility and standard distributions along the river. 12 water quality parameters including dissolved oxygen, fecal coliform, pH, biochemical oxygen demand, chemical oxygen demand, temperature, organic phosphate, nitrate, ammonium, turbidity, total dissolved solids and electrical conductivity in river for one year were measured from June 2019 to May 2019 follwoing standard methods<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Results:</strong> The amount of phosphate and turbidity was increased along the river from station 2 to the mouth of the river. This was due to the presence of agricultural and municipal sewage. There was a significant difference in BOD, fecal coliforms and nitrates with those of the standard values. Water quality indicators showed the great effects of urban wastewater and human waste in the river area. The best quality was observed in Station 1 (75; Good Quality), which was less exposed to human activity and development. Based on the conformity of the results of the indicators with the terrestrial reality, the results of the IRWQIsc index (Iranian surface water quality) showed the best results due to compatibility to the land uses and the trend of variables.<br> <strong>Conclusion:</strong> The presence of urban sewage and unsustainable agricultural in the city of Gonbad Kavous is the most important reason for the decline in water quality (poor quality class). In this regard, a comprehensive management in water resources and environmental impact assessment is needed.</div> کیفیت آب, رودخانه گرگان رود, شاخص‌های کیفی, شاخص آلودگی Water quality, Gorganrud river, Qualitative indices, Pollution index 33 48 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2144-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Gholizadeh محمد قلی زاده Gholizade_Mohammad@yahoo.com Yes Department of Fisheries, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران Omid Heydari امید حیدری Gh.model09@gmail.com No Department of Biology, Faculty of Sciences, Gonbad Kavous University, Gonbad Kavous, Iran گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران