Iranian Journal of Health and Environment

fa ارزیابی سطح آلودگی و پتانسیل ریسک اکولوژیکی برخی فلزات سنگین در خاک‌های سطحی میدان نفتی اهواز Evaluation of the level of pollution and potential ecological risk of some heavy metals in surface soils in the Ahvaz oil-field عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: هدف از مطالعه حاضر بررسی فاکتور غنی شدگی (EF)، شاخص جامع آلودگی نمرو (NIPI) و پتانسیل ریسک اکولوژیک (Er) فلزات سنگین (سرب، نیکل، مس، روی، کادمیوم، وانادیوم و کروم) در خاک های سطحی میدان نفتی اهواز است. روش بررسی: جهت دستیابی به این هدف، تعداد 49 عدد نمونه خاک به صورت سیستماتیک برداشت و به روش جذب اتمی (AAS) آنالیز شده است. یافتهها: میانگین غلظت فلزات مورد مطالعه به ترتیب:  Pb (251/20)،  Ni(94/06)،  Cu (75/80)،   Zn(132/84)، Cd (0/69)،  V (4/97) و  Cr (141/48) (mg/kg) است. میانگین فاکتور غنی شدگی در نمونه های خاک به‌صورت Zn< Cr< Cu< Ni< Pb  V< Cd< کاهش می یابد. شاخص جامع آلودگی نمرو نشان دهنده سطح آلودگی شدید برای کلیه فلزات به جز وانادیوم است. پتانسیل ریسک اکولوژیک فلزات مورد مطالعه نشان دهنده ریسک پایین برای فلزات V، Cd، Zn و Cr، ریسک متوسط برای Cu و ریسک قابل توجه برای فلزات Pb و Ni است. مقدار میانگین شاخص ریسک (RI) فلزات مورد مطالعه نشان داد که 27 نمونه (55/10 درصد) دارای ریسک متوسط، 21 نمونه (42/85 درصد) دارای ریسک قابل توجه و تنها 1 نمونه (2/05 درصد) دارای ریسک اکولوژیکی بالا است. نتیجه گیری: نتایج بدست آمده از فاکتور غنی شدگی، پتانسیل ریسک اکولوژیک و شاخص ریسک، نشان داد که منبع آلودگی فلزات مورد مطالعه فعالیت های انسان زاد از قبیل فعالیت های حفاری نفتی در منطقه مورد مطالعه است.  </div> Background and Objective: The aim of the present study was to investigate the concentration, enrichment factor, Nemrow integrated pollution index, and potential ecological risk of heavy metals including (Pb, Ni, Cu, Zn, Cd, V and Cr) in surface soils of Ahvaz oil filed. Materials and Methods: For this purpose, 49 soil samples with a systematic scheme from Ahvaz oil field were analyzed by atomic absorption method. <div style="text-align: justify;">Results: The mean concentration of heavy metals was as follow: Pb (251.20), Ni (94.6), Cu (75.80), Zn (132.84), Cd (0.69), V (4.97) and Cr (141.48) (mg/kg). The average value of enrichment factor in the soil samples decreased as Pb>Ni>Cu>Cr>Zn>Cd>V. Nemrow integrated pollution index (NIPI) indicated high level of pollution for the studied heavy metals except V. The Potential ecological risk of the studied heavy metals showed a low potential ecological risk for V, Cd, Zn and Cr; Cu showed a moderate risk and Ni and Pb indicated a considerable ecological risk. The mean value of the risk index indicated that 27 (55.10%) of the soil samples with a moderate risk, 21 (42.85%) with a considerable risk and one sample (2.05%) with a high ecological risk. Conclusion: The obtained results from the enrichment factor, Potential ecological risk, and risk index indicated that the main source of heavy metals in the study area were anthropogenic sources such as oil drilling activities.  </div> فلزات سنگین, فاکتور غنی‌شدگی, شاخص جامع آلودگی نمرو, پتانسیل ریسک اکولوژیک Heavy metals, Enrichment factor, Nemrow integrated pollution index, Potential ecological risk 391 400 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1265-1&slc_lang=fa&sid=1 A Nazarpour احد نظرپور A.nazarpour@ahvaziau.ac.ir No Department of Geology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه زمین شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران N Ghanavati نوید قنواتی N.ghanavati@iauahvaz.ac.ir Yes Department of Soil Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه خاک شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران T Babaenejad تیمور بابایی نژاد No Department of Soil Science, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran گروه خاک شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران