fa بررسی و مقایسه فرایند کمپوست سازی راکتوری ضایعات پسته در مخلوط با تیمارهای مختلف عمومى General كاربردي Applicable <p dir="RTL" style="text-align: justify;">زمینه و هدف<span dir="LTR">:</span> میزان ضایعات پسته تولیدی در ایران، سالانه حدود <span dir="LTR">ton</span> 10⁵&times; 1/35 است که در صورت مدیریت نامناسب می&shy;تواند سبب ایجاد مشکلات زیست محیطی گردد. هدف از این مطالعه بررسی فرایند تولید کمپوست راکتوری ضایعات حاصل از&nbsp; فرآوری پسته با تیمارهای مختلف کود گاوی و لجن فاضلاب شهری به عنوان روشی برای بازیافت آن است.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;">روش بررسی: ضایعات پسته به نسبت وزنی 5/5 به 10 (لجن آبگیری شده فاضلاب شهری به ضایعات پوست‌گیری پسته) و نسبت وزنی 1 به 10 (کود گاوی به ضایعات پوست‌گیری پسته) برای رسیدن به نسبت کربن به ازت 25 به 1 با هم ترکیب شدند<span dir="LTR">.</span> پارامترهای <span dir="LTR">pH</span>، <span dir="LTR">EC</span>، درصد رطوبت، جامدات کل، جامدات فرار، خاکستر، کربن آلی، دما و فنل اندازه‌گیری شدند.</p> <p dir="RTL" style="text-align: justify;">یافته&shy; ها: طی فرایند 60 روزه کمپوست‌سازی راکتوری، ضایعات پسته با تیمار کود گاوی نسبت کربن به ازت از 25:1 به 13:1 و لجن آبگیری شده فاضلاب شهری از 25:1 به 14:1 و فنل در تیمار کود گاوی از &nbsp;<span dir="LTR">ppm</span>4980 به &nbsp;<span dir="LTR">ppm</span>254 و در تیمار لجن آبگیری شده فاضلاب شهری از <span dir="LTR">ppm</span> 6100 به <span dir="LTR">ppm</span>&nbsp; 254 رسید. حداکثر درجه حرارت در تیمار کود دامی و لجن آبگیری شده فاضلاب به ترتیب طی فرایند کمپوست به <span dir="LTR">&deg;C</span> 50 و <span dir="LTR">&deg;C</span>9/48 رسید<span dir="LTR">.</span></p> <p style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL">نتیجه&shy; گیری: </span></strong><span dir="RTL">نتایج نشان داد کمپوست تولیدی با تیمار کود گاوی در مقایسه با تیمار لجن آبگیری شده</span> <span dir="RTL">فاضلاب به علت تجزیه مناسب‌تر مواد آلی دارای ارزش کودی بالاتری بود.</span></p> <p>Background and Objective: About 1.35&times;10⁵ tons of pistachio waste are produced in annually Iran that can result in environmental problems if managed improperly. . The purpose of this study was to investigate in-vessel composting of pistachio residuals with addition of cow manure and dewatered sludge as a recycling alternative<span dir="RTL">.</span></p> <p>Materials and Methods: Pistachios wastes were combined with weight ratio of 5.5:10 (dewatered sludge: pistachio waste) and weight ratio of 1:10 (Cow manure: pistachio waste) to achieve the carbon to nitrogen ratio of 25:1. The parameters measured were pH, EC, percentage of moisture, total and volatile solids, ash, organic carbon, temperature, and phenol. The 20^th edition of SPSS software was used for t-test statistical analysis and comparing the results with standards and Microsoft Excel 2007 was used for drawing the plots.</p> <p>Results: During the 60-days process of in-vessel composting of pistachio residuals with addition of cow manure, the ratio of carbon to nitrogen reduced from 25:1 to 13:1, dewatered sludge from 25:1 to 14:1; phenol amount in cow maneuver decreased from 4980 to 254 ppm and in dewatered sewage sludge from 6100 to 254 ppm. The maximum temperature in cow manure and dewatered sewage sludge treatments in the composting process reached to 51.9 and 48.9 ˚C respectively.</p> <p>Conclusion: Results showed that the produced compost with cow manure has a higher fertilizing value compared with the dewatered sewage sludge due to its better organic degradation.</p> کمپوست راکتوری, ضایعات پسته, لجن فاضلاب, کوکمپوست, فضولات دامی In-vessel composting, Pistachio waste, Sewage sludge, Co compost, Livestock waste 411 420 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-905-1&slc_lang=fa&sid=1 M Jalili ماهرخ جلیلی nedajalili52@gmail.com No Environmental Science and Technology Research Center, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد M Mokhtari مهدی مختاری mhimokhtari@gmail.com No Environmental Science and Technology Research Center, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد AA Ebrahimi علی اصغر ابراهیمی ebrahimi20007@gmail.com Yes Environmental Science and Technology Research Center, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد F Boghri فهیمه بقری f.boghri@gmail.com No Environmental Science and Technology Research Center, School of Public Health, Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, Yazd, Iran مرکز تحقیقات علوم و فناوری های محیط زیست، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد