fa ارزیابی وضعیت کیفی دریاچه سد دز با استفاده از شاخص WQI و TSI عمومى General پژوهشي Research <div align="justify" style="direction: rtl">زمینه و هدف: سد دز بر روی رودخانه دز در استان خوزستان قرار دارد. در مطالعه میدانی پارامترهای هدایت الکتریکی (EC)، نیترات(NO3)، آمونیوم (NH4)، فسفات (PO4)، کدورت (Turbidity)، کل جامدات(TS)، قلیاییت(Alkalinity)، کلیفرم(Coli)، دما، اکسیژن محلول(DO)، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی(BOD5)، کلروفیل آ&nbsp; (Colloropill) و دیسک سچی(Secchi disk) در پنج ایستگاه در عمق‌های 0، 2/5، 5 ، 10، 25 و 50 برای سال آبی 90-89 اندازه‌گیری شدند. روش بررسی: از میان انواع شاخص‌ها، شاخص WQI و‌ TSI جهت بررسی وضعیت کیفی و تروفیک آب در ایستگاه‌های مختلف استفاده گردیدند و با توجه به ویژگی‌های مشترک بدست آمده از نتایج‌، پهنه‌بندی ایستگاه‌ها در محیط GIS انجام شد. یافته‌ها: تحلیل نتایج نشان داد که بیشترین و بهترین شاخص کیفی آب مخزن با مقدار 61 برای ایستگاه دوم تقریبا در وسط مخزن در دی‌ماه و کمترین آن در ایستگاه ورودی به مخزن با مقدار 46 در فروردین ماه است. همچنین شاخص وضعیت تروفیک دریاچه در حالت مزوتروفیک و یوتروفیک در بهار و تابستان متغیر است ولی در بقیه فصول وضعیت نسبتا ثابتی دارد. علت این تغییرات بهم خوردن سیستم لایه‌بندی دمایی است. نتیجه‌گیری: با توجه به‌ بررسی نتایج آزمایشگاهی و ارزیابی مقادیر شاخص‌های کیفی، آب مخزن دز جهت انواع مصارف عمومی مطلوب بوده و فقط جهت شرب نیاز به تصفیه پیشرفته دارد. همچنین در صورت تداوم ورود منابع آلاینده، مشکل تغذیه‌گرایی، کیفیت آب دریاچه را تهدید می‌نماید. وقوع این پدیده می‌تواند سبب ایجاد محدودیت‌های جدی در قابلیت کاربری آب، افزایش کدورت، تولید مواد سمی و افزایش نرخ رسوب‌گذاری گردد.</div> <p>Background and Objectives: Dez dam located on Karun River is one of the largest Iranian dams. In a field study, EC, NO₃, NH₄, PO₄, turbidity, TS, alkalinity, coli, temperature, chlorophyll a, DO, BOD₅, and Secchi disk (at depths of 0, 2.5, 5, 10, 25, and 50 m)were measured at five sampling points during 2011-2012 water year. Materials and Methods: Water Quality Index and TSI were calculated for all sampling points and quality zonation was conducted in GIS. Results: It was found that the best water quality index for reservoir water is at second sampling point with amount of 61 situated at the center of reservoir, and the worst index is at entering point to the reservoir with amount of 46 in April. The main reason of changes was turnover of thermal stratification. Conclusion: The laboratory analysis and assessing the quality indices revealed that the Dez reservoir water is suitable for variety of public uses, however, it needs advanced treatment for drinking purpose. Moreover, in the case of continuity of pollutant entrance into the reservoir, the eutrophication risk would threaten the reservoir water quality. Eutrophication occurrence will cause serious limitations in water use applicability, increase turbidity, produce toxic materials, and increase sedimentation regime.</p> شاخص کیفیت, سد دز, مخزن, شاخص تروفیک, پهنه‌بندی Water Quality Index, Dez Dam, Reservoir, Trophic Index, Quality Evaluation, zoning 133 142 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5080&slc_lang=fa&sid=1 Amir Hossein Javid امیر حسین جاوید No PhD, Associate Professor, Faculty of Environment and Energy, Tehran Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دکتری مهندسی محیط زیست، دانشیار دانشکده محیط زیست و انرژی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران Seyed Ahmad Mirbagheri سید احمد میرباقری No PhD, Professor, Faculty of Civil and Environmental Engineering, K.N. Toosi University of Technology, Tehran, Iran دکتری مهندسی عمران، استاد دانشکده عمران و محیط زیست ، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی تهران Arezoo Karimian آرزو کریمیان karimian67@yahoo.com Yes PhD candidate, Faculty of Environment and Energy, Tehran Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری مهندسی محیط زیست،دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران