Iranian Journal of Health and Environment

fa ارزیابی آلودگی و ریسک‌ سلامت منتسب به گردوغبار خیابانی آلوده به عناصر بالقوه سمی: مطالعه موردی ‌شهر کرمانشاه Assessing pollution and associated health risks of street dust contaminated with potentially toxic elements, the case of city of Kermanshah عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: گردوغبار خیابانی به‌عنوان منبع غیرنقطه‌ای آلودگی عناصر بالقوه سمی، شاخص مهمی از مواجهه انسان با آلاینده‌های فلزی/شبه‌فلزی در مناطق شهری محسوب می‌شود. از این‌رو، این پژوهش با هدف ارزیابی آلودگی و ریسک سلامت عناصر آرسنیک، سرب، کادمیم، کبالت و وانادیم گردوغبار خیابانی &rlm;شهر کرمانشاه در سال 1402 انجام یافت. روش بررسی: در این پژوهش، در مجموع 48 نمونه گردوغبار خیابانی از 16 مکان برداشت و پس از هضم اسیدی نمونه&rlm; ها، غلظت عناصر در آنها توسط ICP-OES تعیین شد. همچنین، مقادیر شاخص &rlm;های غنی‌شدگی (Enrichment Factor; EF)، آلودگی یکپارچه (Integrated Pollution Index; IPI) و جامع آلودگی نمرو (Nemerow Integrated Pollution Index; NIPI) محاسبه شدند. همچنین، ریسک‌های سرطان‌زایی و غیرسرطان‌زایی ناشی از مواجهه با گردوغبار آلوده برآورد شدند. یافته&rlm; ها: بیشینه میانگین محتوی عناصر آرسنیک، کادمیم، کبالت و وانادیم به &rlm;ترتیب با 7/28، 0/729، 9/02 و mg/kg 8/78 مربوط به نمونه‌های گردوغبار کاربری صنعتی و برای عنصر سرب با mg/kg 101 مربوط به نمونه‌های کاربری تجاری و بیانگر تأثیر ورودی‌های انسانی به‌ویژه با منشأ صنعتی و ترافیک بود. مقادیر شاخص EF نشان‌دهنده شرایط "بدون غنی‌شدگی" تا "غنی‌شدگی شدید" عناصر بود. همچنین، میانگین مقادیر IPI از 0/770 تا 2/04 متغیر و شرایط آلودگی "کم" تا "زیاد" در منطقه مورد مطالعه را نشان داد. میانگین مقادیر NIPI از 1/17 تا 1/68 متغیر و بیانگر شرایط آلودگی "کم" در منطقه مورد مطالعه بود. مقادیر میانگین شاخص ‌خطر تجمعی غیرسرطان‌زایی (Hazard Index; HI) عناصر مورد مطالعه برای کودکان و بزرگسالان به‌ترتیب در طبقه "ریسک شدید" و "ریسک کم" و مقادیر میانگین شاخص‌ ریسک سرطان‌زایی کل (Total Carcinogenic Risk; TCR) برای شهروندان نشان‌دهنده ریسک سرطان‌زایی زیاد بود. نتیجه&rlm; گیری: نتایج نشان داد که آرسنیک و سرب از بیشترین سهم در ایجاد ریسک‌های بهداشتی برخوردار بودند؛ لذا، نسبت به کنترل منابع انتشار این دو عنصر و پایش منظم و دوره &rlm;ای نمونه &rlm;های گردوغبار به‌ویژه در مناطقی با سطح آلودگی زیاد توصیه می&rlm; شود.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Objective: Street dust, as a significant non-point source of PTEs contamination, is one of the primary pathways through which human can be exposed to environmental pollutants. Therefore, this study was performed to assess the pollution and health risk of As, Cd, Co, Pb, and V in street dust in Kermanshah in 2023. Materials and Methods: A total of 48 dust samples were collected from 16 sites. After sample digestion, the contents of the elements were determined using ICP-OES. Additionally, the enrichment factor (EF), integrated pollution index (IPI), and Nemerow integrated pollution index (NIPI) were calculated. The carcinogenic and non-carcinogenic risks from exposure to contaminated dust were estimated. Results: The highest mean contents of As, Cd, and Co, and V with 7.28, 0.729, 9.02, and 8.78 mg/kg, respectively, were belonged to the industrial regions and for Pb with 101 mg/kg was recorded for the commercial areas, reflecting the impact of human inputs, especially from industrial and traffic sources. The EF values indicated that "no" to "severe" enrichment level in the study area. Also, the average values of IPI, indicating the "low" to "high" pollution conditions entire the sampling sites. The mean NIPI values ranged from 1.17 to 1.68, indicating "low" pollution conditions in the study area. The mean average values of HI for children and adults were categorized as "severe risk" and "low risk", respectively. However, the mean TCR values for citizens indicated high carcinogenic risk. Conclusion: The results indicated that As and Pb had the highest contribution to cumulative health risks for both age groups; therefore, the control of emission sources of these elements, including fossil fuel combustion and traffic and also regular monitoring of street dusts especially in the regions with heavy pollution level are recommended.  </div> گردوغبار, عناصر سمی, فاکتور غنی‌شدگی, ریسک سرطان‎زایی Dust, Toxic elements, Enrichment factor, Carcinogenic risk 765 786 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-760-12&slc_lang=fa&sid=1 Ali Asgari علی عسگری ali.asgari@iau.ac.ir No Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Soheil Sobhanardakani سهیل سبحان اردکانی s_sobhan@iau.ac.ir Yes Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Mehrdad Cheraghi مهرداد چراغی cheraghi_m@iau.ac.ir No Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Bahareh Lorestani بهاره لرستانی lorestanib@iau.ac.ir No Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران Maryam Kiani Sadr مریم کیانی صدر mkianisadr@iau.ac.ir No Department of the Environment, Ha.C., Islamic Azad University, Hamedan, Iran گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران