fa تخمین غلظت ازن در سطح زمین با استفاده از روش رگرسیون خطی چند متغیره و تعیین پارامترهای موثر هوا Air پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">زمینه و هدف:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> ازن سطح زمین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">O₃</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) به‌عنوان یکی آلاینده‌های بسیار خطرناک دارای اثرات قابل‌توجهی برای سلامت ساکنان مناطق شهری است. هدف از این مطالعه شناسایی عوامل مؤثر بر تشکیل ازن و مدلسازی تغییرات مکانی و زمانی غلظت ازن در کلان ‌شهر تهران است. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> داده‌های مورد استفاده در این تحقیق شامل داده‌های هواشناسی و داده‌های مربوط به غلظت آلاینده‌ها برای سال 1393 است. در این پژوهش ابتدا تاثیر و همبستگی پارامترها با غلظت ازن با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">coefficient of Pearson</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و سپس مدلسازی غلظت ازن، با روش رگرسیون خطی چند متغیره (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">multivariate linear regression</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) انجام شد.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">یافته‌ها:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> مدل توسعه داده شده توانایی توصیف 79 درصد تغییرات داده برای سال 1393 را داشته است. آنالیز زمانی غلظت ازن نشان می‌دهد که بهترین عملکرد مدل برای فصل تابستان (0/771</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R²=</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و تیر ماه (0/778‌</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R²=</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) بوده است. همچنین نتایج مدلسازی مکانی برای ایستگاه‌های سنجش آلودگی نشان می‌دهد که ایستگاه شهرداری منطقه 4 دارای کمترین ضریب تشخیص مکانی (0/6</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R²=</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) و ایستگاه اقدسیه دارای بالاترین ضریب تشخیص (0/79</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R²=</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">) هستند. در نهایت توزیع مکانی مقدار غلظت ازن تخمین زده شده با مقدار غلظت ازن اندازه گیری در سطح ایستگاه همخوانی کاملی داشت.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;"> بر‌اساس نتایج این مطالعه، تمامی پارامترهای مربوط به غلظت آلاینده‌ها همراه با پارامترهای هواشناسی از عوامل موثر در مدلسازی غلظت ازن سطح زمین بوده‌اند. همچنین پراکنش مکانی غلظت ازن در شهر تهران نشان از غلظت بیشتر ازن در جنوب و شرق تهران نسبت به شمال و غرب تهران بوده است.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Objective: </strong>Ground level ozone (O₃) is one of most dangerous pollutants for human health in urban areas. The aim of this study was to identify the factors affecting the formation of ozone and modeling the spatial and temporal variations of ozone concentration in Tehran metropolitan area.<br> <strong>Materials and Methods: </strong>The data used in this research included meteorological data and pollution concentration data for 2014. First, we studied the impact and correlation of parameters to ozone concentration using the coefficient of Pearson, and then we did modeling of ozone concentration using a multivariate linear regression method.<br> <strong>Results: </strong>The developed model had the ability to describe 79% of the data changes for 2014. The temporal analysis of the ozone concentration showed that the best coefficient of determination of the model was R² = 0.771 in the summer and R² = 0.778 in July. These results also showed that among the air quality monitoring station of Tehran, station 4 had the lowest coefficient of determination (R² = 0.6) and Aqdasieh station had the highest coefficient of determination (R² = 0.79). Finally, the spatial distribution of the estimated ozone concentration was consistent with the measured ozone concentration at the station level.<br> <strong>Conclusion: </strong>According to the results, all the parameters related to air pollution concentration and meteorological parameters were effective parameters on modeling of ozone concentration on the ground level. The spatial distribution of ozone concentration in Tehran showed a greater concentration of ozone in the South and East than the North and West of the city.<br> &nbsp;</div> غلظت آلاینده‌ها‌, پارامترهای هواشناسی, تخمین غلظت ازن, رگرسیون خطی چند متغیره Pollution concentration, Meteorological parameters, Estimation of ozone concentration, Multivariate linear regression 535 546 http://ijhe.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1302-1&slc_lang=fa&sid=1 K Ezimand کیوان عزی مند keyvan_ezimand@ut.ac.ir No Department of Remote Sensing and GIS, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران AA Kakroodi عطاءاله عبدالهی کاکرودی a.a.kakroodi@ut.ac.ir Yes Department of Remote Sensing and GIS, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران